TÜRKİYE’DE TARİHİ SU YOLLARI KONUSUNDA ÇALIŞANLAR & KAZIM ÇEÇEN

TÜRKİYE’DE TARİHİ SU YOLLARI KONUSUNDA ÇALIŞANLAR & KAZIM ÇEÇEN


Geçen yazılarımda kendisi ile tanış olduğum ve Türkiye’de bu konuda pek çok çalışması bulunan Fahlbusch’dan (Falbuş okunur) söz etmiştim. Bu yazımda da bu genç bilim dalının (tarihi su Yapıları) Türkiye’de gelişmesinden söz edeceğim. Burada Hidrolik su bilimine dayalı çalışmalar söz konusudur. Bu ise inşaat mühendisliğinin en etkili olduğu mühendislik bölümüdür.

Bu konuda 3 önemli olayla başlayacağım. 1979 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Hidrolik Profesörü Prof. Dr. Kazım Çeçen (1919-1997) ile Almanya’da hidrolik profesörü Prof. Dr. Gunter Garbrect (1924) öncülüğünde bir tarihi su yapıları toplantısı yapılmıştır. Bu işi Türkiye’de başlatan bu iki değerli bilim adamı diyebiliriz. Atina’da 2015 yılında 15’si gerçekleşen toplantı bunun devamıdır. İstanbul’daki toplantı ise üçüncüdür.

1979 yapılan bu ilk toplantıdan haberim olmadı, çünkü o tarihlerde bu konu ile ilgim yoktu. Ama buna merak sarınca bu toplantının genelde Almanca olan raporları inceledim.

Burada Alman Profesörü Garbrecht hakkında kısa bazı şeyler ekleyeceğim. Garbrecht Türkiye’de resmi görevde bulunmuş, modern hidrolik hocası, Anadolu’daki eşsiz tarihi su yapılarına duyarlılık göstermiş, bu konuda ilk ciddi araştırma yapan kişidir. Benim hidrolik önderim olan Fahlbusch onun öğrencisi ve manevi oğlu olarak bilinir. Halen çok ileri yaşta Almanya’da yaşamaktadır. Türkiye’ye bu konuda pek çok hizmeti olan Garbrecht Alzheimer hastası olarak yaşamını sürdürmektedir.

Van’daki Urartu Su Yapıları hakkında en kapsamlı araştırma Garbrecht tarafından yapılmıştır. Van’da yeni ortaya çıkarılan barajlar konusunda elime geçen bilgileri Fahlbusch’a gösterdim. Bunları Garbrecht hocaya gönder, ben de mektup yazarım dedi. Gönderdim, cevap olarak bir mektup yazdı ve Anadolu ile çok bilgilerin yer aldığı bir Almanca kitabını gönderdi. Bu arada bazı görüşlerini sorduğum konularda da görüş bildirdi, benim için çok çok büyük bir anı….

Bir ikinci olay DSİ Genel Müdürlüğü’nün bu konuya çok çok önem vermesi ve 1993 yılında Mehmet Bildirici’nin tarihi suyolları konusunda Türkiye genelinde görevlendirilmesi, bir önceki yazımda konunun detayı bulunmaktadır.

Üçüncü çok önemli bir etkinlik 1994 yılında DSİ Genel Müdürlüğünün 40. Kuruluş Yıl dönemi onuruna düzenlenen “Su ve Toprak Kaynaklarını geliştirme konferansıdır. Bu konferansın ilk sabahki oturumu Bayındırlık Bakanı ve zamanın Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman Demirel’e, öğleden sonraki oturum tarihi su yapılarına ayrılmıştır. Bu toplantıda 4 konuşmacı yer almıştır..

Prof Dr. Kazım Çeçen                     İstanbul Teknik Üniversitesi

Prof. Dr. Ünal Öziş                           İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi

MEHMET BİLDİRİCİ            İnşaat Yüksek Mühendisi, DSİ Konya IV: Bölge

Galip Büyükyıldırım                           İnşaat Yüksek Mühendisi, DSİ Antalya XIII Bölge

Konuşmacılardan son üçünün bu etkinlik dolayısıyla kitapları basılmıştı.

Bunlar dışında Denizli Pamukkale Üniversitesi’nden genelde Prof. Dr. Ünal Öziş ile çalışan Prof. Dr. Orhan Baykan

Bu kişiler dışında bu güne kadar uzun soluklu çalışan araştırmacı çıkmamıştır. Sevgili arkadaşım Galip Büyükyıldırım ise sadece Antalya antik kentleri üzerinde çalışmakta bu gün de bu konuda başvurulacak tek kişidir.

Bu yazımda değerli Hocam Prof. Dr. Kazım Çeçen (1919-1997) den söz edeceğim.

Kazım Çeçen (1919-1997), Elazığ’da doğmuş, orta öğrenimden sonra Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Almanya’ya gönderilmiş, 1944 yılında Berlin Teknik Üniversitesi’nden Su Yüksek Mühendisi olarak mezun olmuştur. Doktorasını Avusturya (Graz) Teknik Üniversitesi’nde tamamlanmış, yurda dönüşünde 1950 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’ne atanmış, 1960 yılında Profesör olmuş, 1966 yılında emekli olmuştur.

Emekliliğinde tüm çabalarını tarihi su araştırmalarına vermiş yayınlanmış eserleri Osmanlı Su Kültürü ve su yapılarına çok öemli bir kaynaktır..

İstanbul su ve Kanalizasyon (İSKİ) tarafından yayınlanan altın değerinde ki eserleri

-Mimar Sinan ve Kırkçeşme Tesisleri İSKİ yayını 1988

-Üsküdar Suları, İSKİ 1991

-Halkalı Suları, İSKİ 1991

-Taksim ve Hamidiye Suları, 1992

-Roma Su Yollarının En Uzunu, 1996, Türkiye Sanayi Bankası Yayını

Kazım Çeçen eski Osmanlı kitabeleri de kendisi okuyabilen bir kişi idi. Bu da çalışmalarında kendisine çok yardımcı oluyordu.

Aşağı resimde Kazım Çeçen’in tanıttığı ve Mimar Sinan’ın ve Osmanlı’nın eşsiz su eseri Mağlova kemeri (İstanbul) görülmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI