Her toplumun bir ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel yapısına uygun bir eğitim anlayışı vardır. EĞİTİM TOPLUMLARIN BU ÖZELLİKLERİNE UYGUN OLARAK DÜZENLENİR. Bu yüzden eğitim anlayışları farklıdır dünyamızda. Dün bu farklılıklar vardı bu gün de yine vardır.
KÜLTÜR DE BU FARKLILIKLARA UYGUN OLARAK YARATILAN DEĞERLERE GÖRE OLUŞMAKTADIR.
Bunun için varlık ve olaylara bakışlar da değişik olmaktadır. Bu farklılıklardan dolayı inançlar farklıdır anlayışlar, değerle de farklıdır. Eğitim anlayışları da bundan dolayı aynı değildir. Çünkü her toplum kendi özelliklerine en uygun düşen bir eğitim anlayışına sahiptir. BUNUN İÇİN DE TÜM TOPLUMLARI İÇİN GEÇERLİ OLABİLECEK BİR EĞİTİM ANLAYIŞI YARATILAMAMAKTADIR. Çünkü her toplum kendi anlayışına göre bir eğitim modeli yaratır ve geliştirir. Her eğitim modeli bir kültürün beklediği ve istediği insan örneğini yaratmak için her türlü örgütlenmesini yapar. EĞİTİİM ALANLARININ FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNDEN BAŞLAYAN TÜM DİĞER ÖZELLİKLERE UYGUN OLACAK BİR MODELİ GERÇEKLEŞTİRİR. Hangi yaşta ne tür bilgilerin verileceği hangi yaşta nasıl alışkanlıkların kazandırılacağı toplumun geleceğini oluşturacak insanların toplumun geleceğini besleyecek insanlar olabileceklerin belirleyen özellikler kazandırılacağı eğimi sistemin veya modeli ile belirlenir. Bunu göre toplumlar için ortak veya aynı olan bir eğitim modeli yoktur. Kısaca TOPLUMA UYGUN İNSANLARIN NASIL YARATILACAĞINI EĞİTİM MODELLERİ GÖSTERİR. TOPLUMDA BU ANLAYIŞLA GEREKLİ BİLGİ VE DAVRANIŞ KAZANDIRMA yolu izlenir. Bunun için de bir eğitim programı düzenlenir ve bu program uygulanır.
CUMHURİYET DÖNEMİNİN ÖNGÖRDÜĞÜ MODELİN YANATILMASI İÇİN EĞİTİMİN, FİKRİ HÜR, VİCDANI HÜR, İRFANI HÜR NESİLLER YARATMAK OLARAK ORTAYA KONULDUĞU İÇİN EĞİTİM FELSEFESİ BUNA UYGUN OLARAK GELİŞTİRİLMİŞTİR.
Buna uygun insanların yaratılması için buna uygun okullaşmanın olması gerekirdi. Bunu sağlayacak olan okullaşma ancak KÖY ENSTİTÜLERİ denilen bir anlayışın var olması gerekirdi. İşte Cumhuriyet eğitimi bu anlayışı hedef olarak saptadığı için EĞİTİM ENSTİTÜLERİNİ kurmuş ve geliştirmiştir. Dolayısıyla eğitim anlayışı sadece bir dönemin özelliklerini en uygun düşen bir inançla şekillendirilmiştir.
EĞİTİM OLGUSUNU BİR İDEOLOJEK YAKLAŞIMLA DEĞİL TOPLUMA TAM UYGUN DÜŞEN BİR ÖNGÖRÜYLE YARATMIŞTIR CUMHURİYET. Bu anlayışın dışında bir eğitim modeli Asla ve asla fikri hür vicdanı hür, irfanı hür insan örneği yaratılamazdı o dönemde.
Eğitime inanç ideolojileri açısından bakan anlayışlar da fikri hür vicdanı hür ,irfanı hür nesillerin yaratılması mümkün değildir Bunun için bazıların Köy Enstitüleri anlayışının bu gün gerçekleşmesi şansı da yoktur. Çünkü bu günkü eğitimin dayanağı fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür insanlar değildir. Bunu kimileri DİNDAR VE KİNDAR NESİL OLARAK İFADE ETMİŞTİR. Gerçi hem dindar hem kindar nasıl olacak bilmiyoruz ama birlerin eğitim düşü böyle şekillenmiştir. KÖY ENSTİTÜLERİ OLGUSU İSİ BUNDAN ÇOK FARKLIDIR..