23 Mart Cumhuriyet Gazetesi'nin Pazar Ekin'in 4.cü sayfasında Dilşad Çelebi'nin yazısını köşeme aldım.
"Kadınların yükseköğrenim ve işgücüne katılımı ile ilgili ölçütlerden oluşan "2024 Cam Tavan Endeksi" sıralamasında Türkiye son sırada. Bu
"Bakıcı ve kreş çok pahalı, ayrıca sen çalışsan zaten kocan kadar kazanamazsın. En iyisi otur evinde çocuğuna bak" demek. Peki biz kadınlar bize layık görülen bu rolü kabul edecek miyiz?
OECD verilerine göre çalışan kadın olarak yaşamak için en kötü ülke: Türkiye.
Cam tavan, toplumda kadınların maruz kaldıkları ve mevcut hiyerarşik düzende yükselmelerine engel olan soyut ayrımcılığı ifade eden bir metafordur. "Cam Tavanı Kırmak: Kadınlar Amerikanın En Büyük Şirketlerinin Zirvesine Ulaşabilir mi" kitabında cam tavan "kadınların şirketlerde belirli bir seviyenin üzerine çıkmasını engelleyen şeffaf bir bariyer " olarak tanımlanır. Örneğin kadınların nasıl ayrımcılığa uğradığını gösteren bir çalışmada, iş başvurularında isimler ve cinsiyet belirten ifadeler gizlendiginde kadın adayların kabul edilme oranlarının yüzde 45'e kadar arttığı gözlemlenmiş.
The Economist dergisi her sene çalışan kadın olarak yaşanacak en iyi ve en kötü ülkeleri araştırıyor ve 8 Mart'ta sonuçları yayımlıyor. Yani cam tavan metaforunun gorsellesmis halini önümüze koyuyor. "Cam Tavan Endeksi " olarak adlandırılan bu çalışmada 10 ölçüte göre sıralama her yıl yenileniyor.
Bu ölçütler:
1. Kadınlarda yüksek öğrenim oranı
2. Kadınların işgücüne katılımı
3. Cinsiyet ücret farkı
4. Anneler için ücretli izin
5. Babalar için ücretli izin
6. Şirket yönetim kurullarındaki kadınlar
7. Net çocuk bakımı maliyetleri
8. Yönetici pozisyonlarındaki kadınlar
9. Parlamentodaki kadın sayısı
10. Kadınlar tarafından alınan GMAT sınavları
Veri temini sıkıntısı yüzünden çalışma şimdilik 29 OECD (Ekonomik Kalkınma ve Işbirliği Örgütü) ülkesini kapsıyor. 8 Mart 'ta yayımlanan "2024 Cam Tavan Endeksi"ne göre eşitsizliğin en düşük olduğu ülkeler sırasıyla Isveç, Izlanda, Finlandiya, Norveç ve Fransa.
Üç tarafı denizlerle, çatısı ise cam tavanla kaplı alanda olan Türkiye en geride.Japonya ve Güney Kore bizden ileride.
Seçme hakkını yerel seçimlerde 1930'da , genel seçimlerde 1934'te seçme hakkını kazanan Türk Kadını ne durumda? Türkiye'de babaların çocukları için izin alması çok düşük.
29 ülkede cinsiyetler arasındaki maaş farklı olması da, bir başka sorun. Türkiye bu konuda ilk sırada geliyor.
"Bakıcı ve kreş çok pahalı, ayrıca sen çalışsan zaten kocan kadar kazanamazsın. En iyisi evinde otur, çocuğuna bak" deniyor.
Çoğunluk evimizde oturuyoruz, çocuğumuza bakıyoruz. Liselerin üç yıla düşürülüp zorunlu eğitim olmaktan çıkarılma söylentileri başlamış. Bu karar kız çocuklarını erkenden evlenmelerine yol açacak. Zaten son yıllarda yüksek öğrenim gören kadın sayısı her geçen gün düşmekte."
Yazar, Üzerimize cam tavanlar yapılmasına devam edilse de, biz yine üretmeye, güçlü olmaya, hakkımızı savunmaya devam edeceğiz, demekte.