BİR ÇÖP KUTUSU DEMOKRASİ HAKKINDA NE SÖYLER?


Son zamanlarda siyaset alanında en sık karşılaştığımız kavramların başında değişim ve yenilik geliyor. Cumhurbaşkanlığı kabinesindeki değişiklikler, CHP içerisindeki “değişim” hareketi, Yeni Parti… Değişen siyasal düzen ve dönüşen bir demokrasi söylemi hâkim. Ancak siyasal aktörlere bakıldığında farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Erdoğan, Özgür Özel, Kemal Kılıçdaroğlu, Tuncer Bakırhan ve daha birçok isim uzun yıllardır siyasetin farklı kademelerinde yer alan isimler. Değişim iddiasına rağmen siyaset büyük ölçüde aynı isimler ve aynı kadrolar içerisinde şekilleniyor. Bu durum Türkiye’ye ye özgü değil. ABD’de Cumhuriyetçiler ve Demokratlar, İngiltere’de Muhafazakârlar ve İşçi Partisi uzun yıllardır siyasal rekabetin temel aktörleri. Dolayısıyla değişim söylemi ile siyasal aktörlerin sürekliliği arasında giderek belirginleşen bir farklılık söz konusu.

Tam bu noktada İngiltere’de sıra dışı bir isim ortaya çıktı: Count Binface. Kafasında gümüş renkli bir çöp kutusu şeklinde kask taşıyan ve kendisini başka bir gezegenden gelen uzay savaşçısı olarak tanıtan Binface, İngiliz yazar ve komedyen Jonathan Harvey tarafından yaratılmış hicivsel bir siyasi karakter. Ancak yıllardır gerçek seçimlere katıldı; Theresa May, Boris Johnson ve Rishi Sunak gibi İngiliz siyasetinin önemli isimlerinin karşısında aday oldu. 2024 Londra Belediye Başkanlığı seçiminde 24.260 oy aldı (Wikipedia contributors, 2026).

Count Binface bugün Clacton ara seçiminde Nigel Farage’ın karşısında. Survation’ın Temmuz 2026 araştırmasında Binface’in desteği %20 olarak ölçüldü; seçmene yalnızca Farage ve Binface seçenekleri sunulduğunda ise bu oran %31’e çıktı (Forrest & Stock, 2026). Başka bir ifadeyle iki adaylı senaryoda neredeyse her üç seçmenden biri hiciv amacıyla yaratılmış bir karakterden yana tercih belirtti. Türkiye’de uzun yıllar uygulanan %10’luk ülke seçim barajı düşünüldüğünde bu oran oldukça dikkat çekici.

Clacton seçiminin ortaya çıkış biçimi de önem taşıyor. Farage, 5 milyon sterlinlik ödeme dahil beyan edilmemiş mali hediyelere ilişkin iddialar nedeniyle inceleme altındayken milletvekilliğinden istifa etti ve yeniden aday oldu (Kampmark, 2026). Dr. Tine Munk (2026), Binface’in önemini seçim başarısından çok siyasal söylemi yeniden şekillendirme kapasitesi üzerinden ele aldı. Munk’a göre mizah ve hiciv, siyasi kimliklerdeki çelişkileri görünür kılarken siyasi hicvi bir “demokratik iletişim biçimine” dönüştürdü.

Siyasi hiciv yalnızca İngiltere’ye özgü değil. Türkiye’de bunun en bilinen örneklerinden biri “Ceketini koysa seçilir” ifadesidir. Bu söz yalnızca bir partinin belirli bir bölgedeki gücünü anlatmaz; aynı zamanda adayın kimliğinin ve niteliğinin ikinci plana düştüğü bir temsil biçimini de tarif eder. Seçmenin siyasi partiler tarafından belirlenen adaylar arasından tercih yapmak zorunda kalması, zaman zaman seçimin kendisinden çok parti veya lider kimliğini belirleyici hale getirir. Bu nedenle “ceketini koysa seçilir” ifadesi, gündelik siyasi dil içerisinde demokratik temsil üzerine geliştirilmiş bir hiciv olarak da değerlendirilebilir.

Bu temsil sorunu siyasi kibir ve siyasetçi ile vatandaş arasındaki mesafede de görünür hale gelir. İktidar ve muhalefet temsilcileri sıklıkla “halktan” ve “halkın içinde” olduklarını vurgulasa da profesyonel siyasetin gündelik pratikleri farklı bir tablo ortaya koyabilir. Lüks araçlarla gerçekleştirilen ziyaretler, VIP salonları ve vatandaşla kurulan kısa süreli temaslar bu mesafenin örnekleri arasındadır. Vatandaş sorununu anlatır, siyasetçi “İlgileneceğim” der ve ayrılır. Ancak vatandaşın adı, telefonu veya talebi dahi kaydedilmemiştir. Bu tür deneyimlerin tekrarı, siyasetçi ile seçmen arasındaki mesafeyi artırırken siyasetin sorun çözme kapasitesine yönelik güveni de zayıflatır. Üstelik bu durum yalnızca iktidara veya muhalefete özgü değildir.

Bu çerçevede Count Binface yalnızca İngiltere’ye özgü sıra dışı bir siyasi mizah örneği değildir. Türkiye’deki “ceketini koysa seçilir” ifadesi ile Binface’in kafasındaki çöp kutusu farklı siyasal kültürlerin ürettiği iki ayrı hiciv olsa da ortak bir temsil sorununa temas eder. Birinde adayın kim olduğunun önemsizleşmesine, diğerinde geleneksel siyasal aktörlere karşı hicivsel bir alternatifin gerçek bir seçmen desteğine dönüşmesine tanıklık edilir.

Kaynakça

Count Binface. (n.d.). Count Binface. Retrieved August 8, 2026, from https://countbinface.com/

Forrest, C., & Stock, P. J. (2026, August 3). Clacton by-election poll: What do voters say the election is about? Survation. https://www.survation.com/clacton-by-election-poll-what-do-voters-say-the-election-is-about/

Kampmark, B. (2026). Trash politics with brio: Count Binface versus Nigel Farage. International Policy Digest, 1.

Munk, T. (2026). What Count Binface tells us about political memes. Nottingham Trent University.

Wikipedia contributors. (2026). Count Binface. In Wikipedia. Count Binface – Wikipedia

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI