MUĞLA’DA 17 NİSAN KÖY ENSTİTÜLERİ ZAMANIYDI, KIR ÇİÇEKLERİNİ DALGA DALGA KONUŞTUK.
Bir gün ulusal basında okudum. Başlık “hayaldi gerçek oldu, köy enstitüleri yaşıyor” yazılıydı. Çok içine çekici idi. Hemen gözlüğümü taktım okuyacağım. Uğur Dündar yazmıştı.
Bursa Nilüfer’de 22 kurucu üye tarafından kurulan Çağdaş Eğitim Kooperatifi(ÇEK) idi. Kısa sürede onlar da çok iş başarmışlardı. Tıpkı Köy Enstitüleri gibi. Model ebette Köy Enstitülerinden esinlenmişti.
Nilüfer’in “Kır Çiçekleri” ana okul çağından liseye dek çağdaş eğitim vermekteydi. Kırsaldaki olanakları olmayan çocukları okutmaktaydılar. Sanırım şimdi hedefleri Üniversiteye dek.
Kazançları aidatları, bağışları. Gönüllü kurulan bir kuruluş. Elde ettikleri gelirlerini tamamen yeni yatırım ve eğitime adanmış bir yol Çağdaş Eğitim Kooperatifi.
Kurucu üyelerinden Dr. Ceyhun İrgil. Merak ettim. Bu heyecanı Muğla’ya taşımak lazımdı. Ceyhun beyi Muğla’ya çağırmak sözden çok, işi konuşmak lazımdı.
Nilüfer’in Kır Çiçeklerinin kokusuydu duyduğum. Pırıl pırıl coşkulu çocuklar , eğitim almaktaydı. Gözleri, elleri, yürekleri ile ÇEK’in kır çiçekleriydi.
Çağdaş Eğitim Kooperatifi (ÇEK) yayınları, görselleri yaptıklarını internetten izlemeye koyuldum.
Derken Ceyhun İrgil işte Muğla’daydı!!! Muğla’ya bir program, işle gelmişti. Hani nerede sizin programınız ve yaptığınız diyordu?.
Şimdi İzmir’de kurulması planlanan (İZÇEK) İzmir Çağdaş Eğitim Kooperatifi heyecan yaratıyor. Derken Muğla’da olmalı (MUÇEK). Muğla’da kesinlikle kurmalı. Ve Anadolu’da başka illere, köşelere yayılmalı, hepsi birbirinden ayrı kurulacak aynı amaçlar için çalışacak eğitim kooperatifleri..
Dün gece Muğla Konak altı Kültür Merkezi’nde çok güzel bir sunum yapıldı. Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümüydü. 17 Nisan . Dile kolay 78 yıl. Unutulmadı, unutulmayacak Köy Enstitüleri. Yurdun her yerinde fışkıran. Evet, destan Köy Enstitüleri.
Böylesi renkli ve akılcı, bilimsel değerlere sahip bir kuruluş Çağdaş Eğitim Kooperatifi. Sadece Bursa Nilüfer’den değil, çok sesli her yerden çıksın bu tür iş. Derneklerden.
Örneğin Atatürkçü Düşünce derneği, Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği, Adabelen Derneği, Çağdaş Eğitim Vakfı kır çiçeklerini okutmak için sadece bursla değil, çeşitli etkinliklerle değil, sürekli çağcıl gerçeklere uygun ve çocuklarımızı yetiştirecek modeller ortaya koysun, koyalım. Niçin olmasın? Olması için yapısı mevcut.
17 Nisan 1940’da kurulan Köy Enstitüleri kurulmasıyla başlayan büyük düşünceler. Elbette bu denli büyük bir eğitim modelinin getireceği tartışmalar da büyük olacaktı.
Biz o günün koşullarından çıkan o büyük proje ve eğitim programını daima araştıralım.
Ancak bugün hangi modelle günümüz dünya ve yurt ölçeklerine uygun , koşulları ile geleceğe yürüyecek , ilerleyecek modeller ve eğitim programları geliştirelim.
Muğla’da Heyecanlı bir akşamdı. Nasıl heyecanlanmam kır çiçeklerinin o kokusu gözleri, elleri, yürekleri, kalbi , heyecanı kalbimdi.
Bu heyecanımı bir gün Nilüfer’e gidip eğitim gördükleri “Çağdaş Eğitim Kooperatifi” çatısı altında o kır çiçeklerinin o yüreklerine, ellerine, gözlerine değene dek sürdüreceğim..
Muğla Sanatseverler Derneği, Muğla Büyükşehir Belediyesi, Menteşe Belediyesi birlikte gerçekleştirdik.
Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Osman Gürün, Menteşe Belediye Başkanı Bahattin Gümüş gecenin anısı için birer konuşma yaptılar.
Muğla Sanatseverler derneği Başkanı Sadettin Özbek Köy Enstitüleri şiiri ile geceye iz bıraktı.
Programın sunumu Dilek Ekici idi. Köy Enstitüleri şiirini yorumlayışı çok etkileyici idi.
Gecede Köy Enstitüleri sergisi oldukça etkileyici ve güzeldi. Köy çocuklarını yaptıklarını, yaşadıklarını belgeledi.
Konuşmacılarımızdan bir diğeri sevgili Mehmet Erbil idi. O da yaşamını neredeyse Hasanoğlan’a adamıştı.
İki kitap ortaya koydu. Köy Enstitüleri ve Yurtseverlik, Eğitim Onurumuz Köy Enstitüleri ve Hasanoğlan Köy Enstitüsü.
Ben Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nden 800 çocuğun yarısı kazma, yarısı kürekle o kadar km. yürüyerek, Ankara Anıtkabir’deki emeklerini, ellerini öğrenmekten çok büyük mutluluk duymaktayım. Atatürk’ümüzü bir kez daha minnetle, saygıyla anıyoruz.
Anıtkabir’deki bayrak direği getirildiğinde onu Anıttepe’ye çıkarabilmek için yapılan o yoldaki emeklerini, alın terlerini. Köy Enstitülerine saygılıyım.
Neferlerine pek çok. Az sayıda kaldılar, yüzlerine baktıkça sanki başka bir yerde o yeşeren, canlanan bozkırda dolaşıyorlar, çalışıyorlar.
Onlar sadece vatanları, ülküleri için çok çalıştılar.
Mahmut Makal’ı anmadan yazımı tamamlayamam. Hala hastanede. Acil şifa diliyorum , tekrar aramıza dönmesi dileklerimle .Henüz vakit var, diyorum. Görmeliyim, daha çok görmeliyim, dinlemeliyim saatler süresince duygularını .
Bizim Köy İvriz’den başlayan dünyayı sarsan, saran o büyük dava köy gerçeği, özyaşam Köy Enstitüleri’nin dehası, Bizim Köy , Yer Altındaki Anadolu’nun baş anıtı Mahmut Makal. Bu özel gün de saygıyla selamlıyorum.
Köy Enstitüleri yaşatılmalıdır. Ancak bugünkü modelleri ile hayata katılmalıdır. Tüm Köy Enstitülerini ve bu yolda büyük heyecan ve çaba koyan Bursa Nilüfer “Çağdaş Eğitim Kooperatifi” tüm üyelerine, sevenlerine, kır çiçeklerine gönüller dolusu sevgimi, selamlarımı gönderiyorum.
Onlar kır çiçekleri gözlerinden öpüyorum.
Onlar Köy Enstitüleri, Köy Enstitülüler idi. Yalınayak gittiler. Yırtık mintanları ile yoksuldular. Yoksulluğu, kaderi yenecek köyleri , yurt sevgisi ilkelerinde yaşatacak, kalkındıracaklardı.
Daha o ışık 1914 yılında Osmanlı mebusu İsmail Mahir efendi zamanında ortaya çıkmış. İsmail Mahir Efendi Osmanlı Mebuslar Meclis'inde önereceğim yolla bütün köylerimizi on yıl içinde okula kavuşturabiliriz.
Köy çocuklarının köyün doğal yaşantısı içinde kurulmuş eğitim kurumlarında köy öğretmeni olarak yetişmesi görüşü o yıllarda filizlenmiştir.
Kastamonu milletvekili İsmail Mahir Efendi 26 yıl sonra Cumhuriyet döneminde kurulacak Köy Enstitülerinin havasını başlatan konuşmasıdır.
Köy Enstitüleri Mustafa Kemal Atatürk’ün idealleri ile yol almış ve kurulmuştur..
Saffet Arıkan, Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç. Daha niceleri. Talip Apaydın. Fakir Baykurt.
Reşat Şemsettin Sirer geldi ne olduysa o gün olmuştu. Köy Enstitüleri o tarihin başarılarında, belgelerinde kalmaya devam etti , edecektir.
Köy Enstitüleri en iddialı model idi. Hala güncelliğini korumakta, yitip giden zamanın yitik kesitlerinden hep ışımaya, ışık olmaya devam etmektedir.
Kutlu olsun 17 Nisan. .
Ve,
23 Nisan kutlu olsun. 23 Nisan çocuklarınız, geleceğiniz. 23 Nisan büyük Milletin taçlandığı gün.Kutlu olsun.